Tản mạn về bản "Der Müller und der Bach" của Franz Schubert và chàng thơ trên phím đàn Sofronitsky
- Feb 1
- 2 min read
Hôm nay là sinh nhật của Franz Schubert, thế nên, không một điều gì có thể tán dương âm nhạc của ông tuyệt vời cho bằng việc mỗi người yêu âm nhạc điển nhã trong chúng ta, chọn một chỗ ngồi lắng yên, và thưởng thức một trong số những bản thu âm tuyệt đẹp nhất từ tác phẩm của ông, chẳng hạn như bản chuyển soạn của Liszt từ lied Der Müller und der Bach của Schubert, do Sofronitsky trình diễn. Bản thu năm 1946.
Der Müller und der Bach (người thợ xay và dòng sông nhỏ) là một bản (lied) của Schubert, phổ từ bài thơ cùng tên của Wilhelm Müller. Bài thơ kể câu chuyện về một chàng trai trẻ băng qua một con suối và nghe như thể dòng nước đang trò chuyện với mình. Mới đầu, chàng không chắc có phải dòng suối đang chuyện trò trực tiếp với mình không, nhưng chàng đã mau chóng nhận ra rằng dòng suối đang thực sự đối thoại với chàng. Schubert đã đặt để cuộc trao đổi ấy vào trong âm nhạc bằng cách xây dựng nên hai ngữ cảnh. Một dành cho con suối và một dành cho chàng trai trẻ. Ông đồng thời tạo nên một chất nhạc mang tính "thủy", ta có thể cảm nhận rõ điều đó qua bản thu âm ở trên. Trước cả Ravel, Debussy hay Liszt, Schubert đã khắc họa hình ảnh nước trong âm nhạc của mình một cách vô cùng tinh diệu và tuyệt mỹ.
Cách trình diễn của Sofronitsky quả thực đẹp đến nhói lòng. Ông thường được biết đến nhiều nhất qua Scriabin, nhưng theo tôi, chính trong những tác phẩm dịu dàng như thế này, ông mới thực sự giải phóng trọn vẹn phép màu của mình. Lối chơi của ông bộc phát rất thuần khiết, tự nhiên, và đặc biệt phù hợp với bản repertory (vốn nhạc thuận tay, nằm lòng của mỗi nghệ sĩ). Ông cũng có những bản thu Schubert đẹp bậc nhất — và bản thu này là bản tôi yêu thích nhất.
Bản thu âm này đã ảnh hưởng đến rất nhiều nghệ sĩ piano. Chẳng hạn, Yunchan Lim từng đưa nó vào playlist của mình cho Apple Music khi được mời tuyển chọn những bản thu tiêu biểu của các nghệ sĩ piano thời kỳ Hoàng kim. Việc Sofronitsky xuất hiện trong danh sách ấy không có gì là bất ngờ — nhất là khi Richter từng gọi ông là “vị thần của các nghệ sĩ piano.” Với tôi, Sofronitsky là một trong những thi sĩ trên phím đàn piano, người sở hữu một âm vang hoàn toàn độc nhất. Thật khó để so sánh ông với bất kỳ nghệ sĩ nào khác — ông thực sự là một ngoại lệ đặc biệt. Nếu bạn muốn nghe thêm các bản của Schubert do ông trình diễn, tôi khuyên bạn nên tìm bản thu Impromptu của Schubert, đặc biệt là Op. 90 số 3.
Comments